Açımlayıcı mı doğrulayıcı mı? Faktör analizinde hangisi ne zaman

AFA veriye 'burada kaç boyut var' diye sorar ve cevabı veriden okur. DFA ise 'benim önerdiğim boyut yapısı bu veriyle tutarlı mı' diye sorar ve bir hipotezi sınar. Birinci soruyu sorup ikinci sorunun cevabını almış gibi davranmak, ölçek geliştirme çalışmalarında en sık yapılan hatadır.

Aynı örneklemde AFA'dan çıkan yapıyı yine aynı örneklemde DFA ile sınarsanız, modeli zaten o veriye göre kurduğunuz için uyum iyi çıkar. Bu bir geçerlik kanıtı değil, tanım gereği bir tekrardır. Örneklemi ikiye bölmek ya da ikinci bir veri toplamak gerekir.

KMO örneklem yeterliliği ölçüsü ve Bartlett küresellik testi, veriye faktör analizi uygulanabilir mi sorusunun ön cevabıdır. KMO'nun .60'ın üzerinde olması genellikle alt sınır kabul edilir; Bartlett testinin anlamlı çıkması korelasyon matrisinin birim matristen farklı olduğunu gösterir. İkisi de geçerlik kanıtı değildir; yalnızca devam etmenin önünü açar.

Döndürme yönteminin seçimi teknik değil kuramsal bir karardır: faktörlerin ilişkisiz olmasını bekliyorsanız dik (varimax gibi), ilişkili olmasını bekliyorsanız eğik (promax, oblimin) döndürme kullanılır. Sosyal bilimlerde boyutlar çoğu zaman ilişkilidir; buna rağmen varsayılan olarak varimax seçilmesi yaygın bir alışkanlıktır.

Örneklem ve veri toplama, KMO ve Bartlett, çıkarım yöntemi, döndürme yöntemi ve gerekçesi, faktör sayısı kararı ve ölçütü, madde yükleri tablosu, elenen maddeler ve eleme gerekçesi, açıklanan varyans, güvenirlik katsayıları. DFA'da ayrıca kestirim yöntemi, ölçme modeli sonuçları, uyum indeksleri ve yakınsak-ıraksak geçerlik kanıtları.