Profesör|Geliştirici|Havacılık Psikometrisi & Yapay Zeka Mimarı
$ whoami
`help` yazın — bu terminal gerçekten çalışıyor. · 24 komut kullanılabilir
01 — hakkımda
Muhsin Murat Yaşlıoğlu, İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi İşletme Bölümü'nde profesör. Psikometri ve nicel yöntemler üzerine araştırma yapıyor; bir yandan da havacılık emniyeti sistemleriyle yapay zekâ mimarisinin kesiştiği yerde full-stack geliştirici olarak çalışıyor.
Akademik çalışmaları faktör analizi ve YEM metodolojisinden örgütsel davranışa, liderlikten kurumsal itibara ve havacılıkta insan faktörlerine uzanıyor: 60'ı aşkın yayın, 3.300'ü aşkın atıf. Faktör analizi ve geçerlik yöntemleri üzerine yazdığı, en çok atıf alan 2017 tarihli makalesi sosyal bilimlerde bir başvuru metni hâline geldi. Yazılım tarafında ise aynı ölçme titizliğini çalışan sistemlere taşıyor: emisyon ticareti için manipülasyona dayanıklı piyasa tasarımı, gizliliği koruyan emniyet yönetim sistemleri, pilot seçme bataryaları ve bilişsel mimariler.
Aşağıdaki portfolyoda bu sistemlerden onu var. Bir kısmı gerçek değerlendirmeleri yürüten, sahada çalışan platformlar; kalanı araştırma çıktıları ve teknik şartnameler. Hepsi okunsun, kullanılsın ve zorlansın diye yazıldı.
02 — akademik çalışmalar
// hakemli makaleler, ön baskılar, kitaplar ve kitap bölümleri
M. Murat Yaslioglu · Istanbul University
Istanbul University · 44 publications
araştırmacı kimlikleri
ödüller
İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, no.46, pp.75-87
Yaşlıoğlu, M. M.
Istanbul Management Journal, vol.88, pp.1-20
Yaşlıoğlu, M. M., Toplu Yaşlıoğlu, D.
IUP Journal of Business Strategy, vol.15, no.1, pp.42-55
Yaşlıoğlu, M. M., Erden, N. S.
Yönetim Bilimleri Dergisi, vol.11, no.22, pp.191-220
Yaşlıoğlu, M., Pekdemir, I., Toplu, D.
Procedia - Social and Behavioral Sciences, vol.99, pp.332-338
Yaşlıoğlu, M. M., Karagülle, A. Ö., Baran, M.
Procedia - Social and Behavioral Sciences, vol.99, pp.629-635
Yaşlıoğlu, M. M., Çalışkan, B. Ö. Ö., Şap, Ö.
Journal of Organizational Behavior Review, vol.6, no.1, pp.69-108
Ghaleb, M., Yaşlıoğlu, M. M.
Procedia - Social and Behavioral Sciences, vol.150, pp.726-734
Yaşlıoğlu, M. M., Şap, Ö., Toplu, D.
02.3 — ölçme laboratuvarı
// araştırmadan çıkmış altı çalışan demo — hiçbir veri tarayıcınızdan dışarı gitmiyor
Havacılıkta yorgunluk araştırmalarında (FRMS) kullanılan uyanıklık testinin 60 saniyelik sürümü. Yeşili bekleyin, sonra tepki verin.
Panel yeşile döner dönmez tıklayın, dokunun veya Boşluk tuşuna basın.
Karşılaştırma için: dinlenmiş bir yetişkinde ortalama kabaca 250–300 ms olur, dikkat kaybı da neredeyse hiç görülmez. Buradaki ölçüm klavye ve ekran gecikmesini de içerdiği için bir gösterimdir; klinik bir ölçüm değildir.
02.5 — yöntem notları
// tekrar tekrar gelen soruların kısa cevapları — faktör analizi, uyum indeksleri, geçerlik, yöntem varyansı
Açımlayıcı faktör analizi mi yoksa doğrulayıcı faktör analizi mi kullanmalıyım?
Ölçülen yapının kaç boyuttan oluştuğunu bilmiyorsanız açımlayıcı faktör analizi (AFA), kuram ya da önceki çalışma size bir yapı öneriyorsa doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanırsınız. İkisi rakip yöntem değil, ardışık iki aşamadır: AFA yapıyı ortaya çıkarır, DFA o yapıyı bağımsız bir örneklemde sınar. Aynı veriyle önce AFA sonra DFA çalıştırmak doğrulama sayılmaz.
Yapısal eşitlik modellemesinde hangi uyum indekslerini raporlamalıyım?
En az bir mutlak (χ²/sd ya da SRMR), bir karşılaştırmalı (CFI ya da TLI) ve bir kestirim hatası indeksi (RMSEA) birlikte raporlanmalıdır. Yaygın eşikler CFI ve TLI için ≥.95 iyi, ≥.90 kabul edilebilir; RMSEA ve SRMR için ≤.05 iyi, ≤.08 kabul edilebilir; χ²/sd için ≤3 iyi, ≤5 kabul edilebilirdir. Bu değerler uzlaşıdır; örneklem büyüklüğü, model karmaşıklığı ve kestirim yöntemi hepsini kaydırır.
Geçerlik ve güvenirlik nasıl raporlanır, aralarındaki fark nedir?
Güvenirlik ölçümün tutarlılığı, geçerlik ise ölçtüğünü iddia ettiği şeyi ölçüp ölçmediğidir. Güvenirlik geçerliğin ön koşuludur ama yeterli koşulu değildir: tutarlı biçimde yanlış şeyi ölçen bir araç yüksek güvenirlik verir. En az bir iç tutarlılık katsayısı (Cronbach α ya da tercihen McDonald ω) ile yapı geçerliği kanıtı (AVE, CR, ıraksak geçerlik) birlikte raporlanmalıdır.
Ortak yöntem varyansı nedir ve nasıl kontrol edilir?
Ortak yöntem varyansı (OYV), bağımsız ve bağımlı değişkenlerin aynı kaynaktan, aynı ölçüm biçimiyle ve aynı anda toplanmasından doğan yapay ilişkidir. En etkili çözüm tasarım aşamasındadır: kaynak, zaman ya da ölçüm biçimini ayırmak. Veri toplandıktan sonra Harman tek faktör testi zayıf bir kanıttır; işaretlenmemiş ya da işaretlenmiş yöntem faktörü yaklaşımları daha güçlüdür.
Faktör analizi ve YEM için örneklem büyüklüğü ne olmalı?
Madde başına 5–10 katılımcı kuralı yaygındır ama yanıltıcıdır; belirleyici olan katılımcı sayısı değil, faktör yüklerinin büyüklüğü ve faktör başına düşen madde sayısıdır. Yükler yüksek (≥.80) ve her faktörde 4+ madde varsa 150 civarı yeterli olabilir; yükler düşük ve faktörler az maddeliyse 300–500 gerekebilir. Yapısal eşitlik modellemesinde alt sınır olarak 200 sık kullanılır.
Aracılık (mediation) analizi nasıl yapılır ve nasıl raporlanır?
Aracılık, dolaylı etkinin (a×b) güven aralığı üzerinden sınanır; Baron–Kenny'nin dört adımlı yaklaşımı ve Sobel testi güncel standart değildir. Yansız hızlandırılmış bootstrap güven aralığı sıfırı içermiyorsa dolaylı etki anlamlıdır. 'Tam aracılık' ve 'kısmi aracılık' ayrımı artık önerilmemektedir; doğrudan etkinin anlamsız çıkması, aracılığın tam olduğunu göstermez.
Yabancı dilde geliştirilmiş bir ölçek Türkçeye nasıl uyarlanır?
Uyarlama en az üç aşama gerektirir: ileri–geri çeviri ve uzman değerlendirmesiyle dilsel eşdeğerlik, pilot uygulamayla anlaşılabilirlik, ve yeni örneklemde yapı geçerliğinin yeniden gösterilmesi. Orijinal çalışmadaki faktör yapısının aynen çıkacağı varsayılamaz; ölçme değişmezliği sınanmadan kültürler arası karşılaştırma yapılamaz.
02.7 — atıf etkisi
// her nokta bir yayın · yükseklik ve boyut atıf sayısı, logaritmik ölçek
ayrıntı için bir noktanın üzerine gelin, dokunun ya da Tab tuşuyla ilerleyin
Her nokta, en az bir atıf almış hakemli bir yayını gösterir; kapsanan yıllar 2009–2024.
03 — seçili çalışmalar
// incelemek için kartın üzerine gelin · tam özet için tıklayın