yöntem notu
Hangi uyum indeksini ne zaman raporlamalı
Yapısal eşitlik modellemesinde hangi uyum indekslerini raporlamalıyım?
En az bir mutlak (χ²/sd ya da SRMR), bir karşılaştırmalı (CFI ya da TLI) ve bir kestirim hatası indeksi (RMSEA) birlikte raporlanmalıdır. Yaygın eşikler CFI ve TLI için ≥.95 iyi, ≥.90 kabul edilebilir; RMSEA ve SRMR için ≤.05 iyi, ≤.08 kabul edilebilir; χ²/sd için ≤3 iyi, ≤5 kabul edilebilirdir. Bu değerler uzlaşıdır; örneklem büyüklüğü, model karmaşıklığı ve kestirim yöntemi hepsini kaydırır.
Neden tek indeks yetmiyor
Her indeks modelin farklı bir yönüne duyarlıdır. χ² örneklem büyüklüğüne aşırı duyarlıdır: büyük örneklemde küçük sapmalar bile anlamlı çıkar. CFI ve TLI modeli bağımsızlık modeliyle karşılaştırır. RMSEA serbestlik derecesini hesaba katarak sadeliği ödüllendirir. SRMR ise artık korelasyonların büyüklüğünü doğrudan verir. Farklı yönleri ölçtükleri için birbirlerinin yerine geçmezler.
Bir çalışmada hangi indeksin raporlanmadığı, raporlananlardan daha çok bilgi taşır. Eşiği geçmeyen indeksi sessizce düşürmek yaygın ama savunulamaz bir uygulamadır.
Eşikler ne zaman yanıltır
Küçük örneklemde RMSEA sistematik olarak yüksek çıkar; 200'ün altındaki örneklemlerde yalnızca RMSEA'ya bakarak model reddetmek hatalıdır. Çok maddeli ve çok faktörlü modellerde CFI aşağı çekilir. Sıralı (Likert) veriyle en çok olabilirlik kestirimi kullanıldığında indeksler yanlı olur; WLSMV gibi uygun bir kestirim yöntemi seçilmelidir.
Uyum iyi çıkmazsa
Değişiklik indekslerine bakıp hata terimlerini ilişkilendirerek uyumu yükseltmek modeli iyileştirmez, yalnızca veriye uydurur. Her serbest bırakılan parametrenin kuramsal bir gerekçesi olmalı ve raporlanmalıdır. Gerekçesiz düzeltme, sonraki örneklemde tekrar etmez.
Bu notun dayandığı çalışmalar
- How and When to Use Which Fit Indices? A Practical and Critical Review of the Methodology2020 · 132 atıf
- Structural Equation Modeling (SEM) for Social and Behavioral Sciences Studies: Steps Sequence and Explanation2024 · 44 atıf
- Factor Analysis and Validity in Social Sciences: Application of Exploratory and Confirmatory Factor Analyses2017 · 2.435 atıf
Diğer yöntem notları
- Açımlayıcı mı doğrulayıcı mı? Faktör analizinde hangisi ne zamanAçımlayıcı faktör analizi mi yoksa doğrulayıcı faktör analizi mi kullanmalıyım?
- Geçerlik ve güvenirlik: neyi, nasıl raporlamalıGeçerlik ve güvenirlik nasıl raporlanır, aralarındaki fark nedir?
- Ortak yöntem varyansı: önlemek, sınamak, düzeltmekOrtak yöntem varyansı nedir ve nasıl kontrol edilir?
Araştırmacılar ve lisansüstü öğrenciler için yazılmıştır. Burada anlatılan ölçütler birer uzlaşıdır, kural değil; raporlamadan önce kendi tasarımınıza göre değerlendirin.